De Kredietcrisis: ...

Beleggers zijn tot nu toe de grootste slachtoffers. Hun aandelen zijn in een recordtempo gekelderd en hebben hun diepste punt nog lang niet bereikt. Het Fortisaandeel dat vorig jaar nog piekte op 34 euro per aandeel, is nu een schamele 13 euro waard (bron: Petercam). De kop van topman Voutron is gerold om de aandeelhouders te sussen. Maar wie maakt de spaarders wijs dat een miljardenverlies het werk is van één bancaire struikrover?

De Amerikanen weten er zich duidelijk geen raad mee. In het verleden gingen zij crises te lijf met hevige renteverlagingen om de economie en consumptie te stimuleren. Maar zelfs de heilige rente kan geen mirakelen meer verrichten. De renteverlagingen van Ben Bernanke, president van de Amerikaanse centrale bank Fed, waren slechts uitstel van executie. Niemand maakt de spaarders wijs dat Bernanke en zijn bancaire handlangers nog enig vertrouwen hadden in de producent en de consument, laat staan in zichzelf. Nieuwe renteverlagingen zouden onverantwoord zijn omdat die de inflatie verder zullen aanwakkeren. Het Keynesiaans spook hijgt ons nu al in de nek. Ook de oliecrisis belet renteverlagingen, omdat zij haast op haar eentje al verantwoordelijk is voor de grootste economische crisis sinds de Great Depression.

De VS kreeg ook altijd hulp van vreemde mogendheden met te veel geld in hun zakken. Japan, China en de Arabische oliestaten waren altijd solvabele kredietverstrekkers, maar ook op hun bereidwilligheid om kredieten te verstrekken komt sleet. De nachtmerrie van elke bankier wordt stilaan werkelijkheid: wat als er werkelijk niemand meer solvabel is? Bij gebrek aan een echte oplossing voor de crisis de Amerikanen het probleem alsmaar voor zich uit, waardoor het probleem alsmaar groter wordt. Wie maakt de spaarders nog wijs dat er beterschap op komst is?

De commerciële banken die plotsklaps en allemaal tegelijk beslisten geen kredieten en hypotheken meer te verschaffen, was de druppel. De staat, de traditionele doodgraver van economische welvaart, greep in. Het waren de beulen van de overheid, de door de staat gedekte hypotheekbanken Freddie Mac en Fanny Mae, die de hypotheekmarkt kaapten. Na nog geen maand zaten beide hypotheekgiganten met een begrotingsdeficit van enkele tientallen miljarden dollars en zelfs Uncle Sam zelve was insolvabel om dit gat te dichten. Gevolg is dat niet alleen de bankiers, beleggers en spaarders worden getroffen, maar dus nu ook de Amerikaanse belastingsbetaler, die dus nu zal moeten opdraaien dweilen met de kraan open en zal ingezet worden om de al lang verloren Amerikaanse hypotheekmarkt te redden, tegen beter weten van iedereen in. Waar is de tijd dat wie zich verbrandde op de blaren moest zitten? Nu delen ook de pompiers en de omstaanders in de klappen en de pijn.

Fanny Mae en Freddie Mac verschaffen maar liefst drie kwart van de Amerikaanse hypotheken. Het Amerikaanse vrijmarktideaal wordt aldus ook zwaar verkracht en opzij geschoven. Als deze twee krediettitanen wegvallen, stort de hele Amerikaanse en onvermijdelijk ook de hele Atlantische economie in elkaar. Minister Paulson van Financiën probeert het vertrouwen in de markt terug te herstellen en prostitueert de Amerikaanse economie om investeerders aan te trekken. Amerika’s fiere dochter Anheuser-Busch wordt door haar eigen overheid geprostitueerd aan de vetzakken van InBev, die niet alleen haar economische onschuld zal wegnemen, maar ook aan haar loonlijst zal zitten. En zoals dat in tijden van crisis gaat kunnen wij alleen maar met lede ogen toezien hoe de vrije markt teloor gaat aan wildkapitalisme, renteslavernij en prijsafspraken. De vijanden van de vrije markt wrijven zich nu al in de handen. Het is voor de banken wachten tot wanneer de overheid ze komt nationaliseren. Maar dient de kleine spaarder, de kleine belastingbetaler op te draaien voor het wanbeleid van het grootkapitaal? Hoelang nog zal het kleinkapitaal onder dit juk gebogen gaan? Als de Amerikaanse overheid de economische trekker overhaalt en overgaat tot noodgedwongen nationaliseringen verraadt het niet alleen haar eigen Grondwet, financieringstekorten en staatsschuld zullen astronomische proporties aannemen. En dan blijft er niemand meer over naar wie het probleem kan worden doorgeschoven. De crisis wordt alleen maar groter en groter. Bernanke vreest dat werknemers compensatie zullen eisen voor de inflatie en dus een hoger loon zullen eisen. Zo ontstaat een neerwaartse spiraal waarbij de hogere lonen de prijzen weer zullen opjagen. Als de dalende koopkracht ons dus de das niet omdoet, zal het de roep naar meer koopkracht wel zijn.

Onze goede vriend Henry Paulson wil zich in de geschiedenisboeken vereeuwigen als de man die het monster van de kredietcrisis heeft weten temmen. Het ziet ernaar uit dat hij zal worden geboekstaafd als de beul van de Amerikaanse economie. Hij riep immers het Congres op om “indien nodig” een onbeperkt aantal aandelen van Fanny Mae en Freddy Mac te kopen. Daarnaast smeekte hij aan de Federal Reserve, de kapers van de vrije markt, om beide banken extra geld te lenen. De printgekke Federal Reserve blijft maar geld drukken, met als gevolg dat Amerika steeds luider kreunt onder het juk van de inflatie. In vergelijking met een jaar geleden zijn de prijzen die producenten hun afnemers aanrekenen met 9,2% gestegen, de hoogste stijging sinds eind jaren ’70. De Fed houdt er daarom rekening mee dat de inflatie voor de consumenten in 2009 zal uitkomen tussen de 4 en de 5%. De inflatie zal tegen het nieuwe jaar de 5% al lang overschreden hebben (bron: officieel jaarrapport van de Amerikaanse Centrale Bank, juni 2008).

Met zijn reddingsoperatie wenste Paulson het vertrouwen in de Amerikaanse banken te herstellen. Maar de modale aandeelhouder is heus wel slimmer dan Paulson wel wenst te denken. In tegenstelling tot de eigenaars van de hypotheekpaketten die Freddie Mac en Fanny Mae verhandelen, blijven aandeelhouders in de kou staan en zien zij nagenoeg geen rooie cent. Bedenk daarbij dat beide banken beursgenoteerd zijn, maar de Amerikaanse overheid stond altijd impliciet garant voor hun solvabiliteit. Door de bekendmaking van Paulson’s plannen is die garantstelling expliciet geworden. De Amerikaanse overheid zal nooit toestaan dat twee banken failliet gaan. De uitgifte van nieuwe aandelen was imminent, wat het dividend zou doen verwateren. En zo wordt de vrije markt weer eens genadeloos verkracht. De Amerikaanse overheid verkoopt daarmee haar eigen ziel. Wie kan zich nu nog op zijn onschuld beroepen in deze oorlog?


Wanderer
Quaestor NSV!-Gent

[Wanderer is Commilito en medewerker aan de Nationalistische Vormingscel, waarin hij mede-eigenaar is van de Werkgroep Economie. De meningen geuit in dit opiniestuk weerspiegelen echter niet noodzakelijk deze van de NSV!]