als u zich eens flink wat onheil op de hals wil halen, dan moet u een boek schrijven. Liefst een historisch werk, dat geeft de grootste miserie. U moet dan op zoek naar archieven, oude teksten, onvindbare brochures, verloren gewaande foto’s. U moet ook vechten tegen de bierkaai van het menselijke geheugen, dat de onhebbelijke gewoonte heeft ons telkens weer volkomen in de steek te laten. Uw werkruimte wordt een stockageplaats van roestige classeurs, uw huis een veredelde papiercontainer.
En als u écht diep wil gaan, moet u zichzelf een quasi onhaalbare deadline opleggen. U organiseert een feest en bazuint rond dat uw boek dan plechtig zal worden voorgesteld. Ik garandeer u een onbetamelijk aantal slapeloze nachten, rusteloze dagen, zenuwcrisissen en als u zoals ik ook nog eens een pintje lust, misschien ook nog een occasionele levercrisis erbovenop. Het schrijverschap is voorwaar geen sinecure.
Dames en heren, op het moment dat de waanzin mij met haar fonkelende groene ogen wenkte, heb ik een beslissing moeten nemen omtrent het boek – en nu worden we ernstig. De verschijning ervan uitstellen was geen optie, een slecht afgewerkte versie afleveren al evenmin. Ik besloot de zaak in twee te kappen. 30 is twee maal 15. Er komen dus, jawel, twee boeken over de NSV, twee delen die elk vijftien jaar bestrijken. De intekenaars stel ik meteen gerust: zij krijgen ze voor de prijs van één.
Deze boekvoorstelling is dus eigenlijk maar een halveboek-voorstelling. Niettemin is deel 1 een voldragen werk geworden. Hoewel het grotendeels om een kroniek gaat, heb ik wel getracht de NSV-geschiedenis zo omstandig mogelijk te beschrijven. Het is dus meer geworden dan een loutere opsomming van activiteiten.
Ik heb geprobeerd als een zo neutraal mogelijk waarnemer te beschrijven wat er in de eerste vijftien jaar in en om de NSV is gebeurd. Zonder wetenschappelijke pretentie, maar wel met de vaardigheden die ik als historicus heb geleerd. Ben ik erin geslaagd de NSV-geschiedenis te beschrijven ‘zoals het geweest is’, als dat al mogelijk zou zijn? De wetenschappers zullen zeggen dat ik van te dichtbij betrokken ben bij het onderwerp om er objectief genoeg over te kunnen schrijven. Anderzijds heb ik al zoveel werken gelezen van zogenaamd gerenommeerde historici die bulken van de feitelijke fouten en manipulatieve verdraaiingen, dat ik mij door hen niet zomaar de les hoef te laten spellen. Toch zal niet iedereen er na het lezen van dit boekdeel van overtuigd zijn dat ik de zaken geschreven heb zoals ze zich hebben afgespeeld. De eigen herinneringen vertellen wel eens een ander verhaal. Soms zal dat correcter zijn dan het mijne, maar soms ook niet. De tijd haalt immers rare streken uit in onze hoofden. Elke historicus worstelt met dat probleem, elke lezer van historische werken waarin hij- of zijzelf voorkomt, evenzeer.
Dames en heren, tijdens het schrijven van dit eerste boekdeel is mij meer dan ooit duidelijk geworden dat de NSV een unieke beweging is. Ze speelt nu al dertig jaar lang een rol als voorhoede van de Vlaamse ontvoogdingsstrijd, een strijd waarvan ze ten volle beseft dat hij nog niet ten einde is. De NSV is ook aan de universiteiten steeds voortrekker geweest daar waar het de democratisering van de door marxisten gekaapte studentenstructuren betrof en in het tegengaan van de algehele onverschilligheid van de modale student. Daarnaast blijft de NSV als studentenvereniging de behoeder van de Vlaamse studententradities.
De impact en de betekenis van de NSV voor de Vlaamse samenleving is, zeker wanneer men de eerder geringe getalsterkte van de vereniging beschouwt, groot. Dat kan alleen worden verklaard door de aard van haar werking, die mensen ertoe heeft aangezet hun maatschappelijke verantwoordelijkheid niet te ontvluchten. In die zin is de NSV een uiterst succesvol en duurzaam experiment gebleken.
Dames en heren,
nog een laatste woord wil ik richten tot de huidige actieve studenten. Leg alstublieft een degelijk archief aan. U kunt zich niet voorstellen hoe moeilijk het is om de geschiedenis te schrijven van een vereniging die niet of nauwelijks iets heeft bijgehouden. Zo zal men in het boek vergeefs zoeken naar een meer dan summiere beschrijving van de werking van de Mechelse afdeling. Archief van die afdeling is tot op heden onvindbaar, op enkele blaadjes na.
Gelukkig hebben vele oudgedienden wel papieren bijgehouden of zich ontfermd over afdelingsarchieven toen die soms in allerijl van zolders moesten weggehaald worden. Maar de jongste jaren zie ik wat dat betreft weer meer nonchalance. Daar komt dan nog de moderne communicatietechnologie bij, snel, maar dikwijls al te vluchtig. Werd vroeger elk document geschreven, gedrukt, gestencild of getypt, thans staan duizenden teksten weggeschreven op harde schijven, cd’s en usb-sticks. Zijn ze niet onvindbaar, dan zijn ze onleesbaar of, na een crash hier of daar, zelfs onbestaande geworden.
De vraag wat de NSV met zijn archieven aanmoet, heeft mij de afgelopen maanden meermaals door het hoofd gespookt. Ze overdragen aan een professioneel archief als het ADVN of het AMVS, lijkt de meest logische optie, maar de recente ervaringen met het ADVN hebben mij doen twijfelen. De archiefwet maakt dat overdracht in veel gevallen ook (tijdelijke) ontoegankelijkheid betekent. Dat is soms noodzakelijk, maar meestal knap vervelend. Op die manier zouden wij ook onze eigen mensen afsnijden van het verleden van onze vereniging. Bovendien bleken stukken die wel in de inventaris stonden, onvindbaar te zijn en bleken in mappen documenten te ontbreken. Zulks is onvergeeflijk en heeft alleszins mijn vertrouwen in het ADVN geschaad. Ik vraag me dus af of wij niet beter zelf ons eigen archief zouden vormen, al besef ik terdege dat zoiets onnoemelijke praktische problemen met zich zou meebrengen.
Dames en heren,
woorden van dank wil ik richten aan eenieder die mij bij de realisatie van dit boekdeel, en ook van het vervolg, geholpen heeft. Zonder hun teksten, foto’s, archief en steun zou het niet gelukt zijn. Dank aan mijn echtgenote die het leven in de papiercontainer nu al maanden volhoudt en bijzondere dank aan de uitgeverij Egmont die erin geslaagd is op enkele weken tijd dit deel te zetten en te drukken.
Geachte stichter,
u hebt wat aangericht, dertig jaar geleden. Hadden ze u toen voorspeld waartoe de door u opgerichte vereniging zou leiden, welk een bloei ze zou kennen en dat ze na 6 lustra nog altijd zou bestaan, u zou die mensen waarschijnlijk voor gek hebben verklaard. Niet dat u niet de kracht van uw overtuiging had, wel integendeel, maar u had evenzoveel gezond verstand om te beseffen dat een onderneming als de NSV niet zo vanzelfsprekend een succes zou worden.
Dat het ondanks de tijdsgeest en de tegenstand toch wat geworden is met dat NSV, is in de eerste plaats te danken aan de inzet en de gedrevenheid van de eerste generaties. Het wedervaren van die pioniers staat nu te boek in dit eerste deel dat ik u met groot respect en veel plezier aanbiedt.
