Braindrain of kennisvlucht is de negatieve zijde van brainexchange of kennisuitwisseling, braingain of kenniswinst is de positieve pool. Beide facetten interageren met elkaar en kunnen niet apart worden beschouwd. Kennisuitwisseling manifesteert zich zowel fysiek – wetenschappers, opgeleid personeel,… - als niet-fysiek. Het fenomeen van de kennisuitwisseling – en de voor- en nadelen die er mee samenhangen – is uiterst complex en beperkt zich niet louter tot de fysieke stroom van opgeleide personen over de grenzen heen. De internationale globalisering, het vrij verkeer van personen binnen de EU, academische uitwisselingsprogramma’s, de erkenning van diploma’s, de migratiestroom van Zuid naar Noord, het internationaal terrorisme, internet, economische spionage, de regels inzake eigendomsrecht op kennis, belastingsdruk, de investeringen in onderwijs, job- en carrièrevooruitzichten,…: al deze factoren spelen een rol in het globale diagram van de kennisuitwisseling. De wereld is op dit vlak een communicerend vat geworden met eigen wetmatigheden waartegen lokale initiatieven doelloos lijken. In de EU met zijn open grenzen is het quasi onmogelijk de kennisuitwisselingsproblematiek per lidstaat te analyseren noch lokaal remedies te vinden tegen de negatieve uitwassen. Het gebrek aan wetenschappelijk onderzoek en statistieken hieromtrent maken een analyse er niet gemakkelijker op . Het NIS bijvoorbeeld blijkt niet over statistieken en cijfers inzake kennisuitwisseling te beschikken.
