Geschiedbeschouwing

Iedereen met een beetje kennis van politiek of geschiedenis heeft wel eens gehoord van Machiavelli. Men verbindt hem onmiddellijk met de bekende leuze “het doel heiligt de middelen”. En daar stopt het dan ook meestal, men beschouwt hem dan ook niet voor niets vaak als een van de bronnen van het fascisme of andere totalitaire systemen. Niets is echter minder waar. In dit artikel breng ik de werkelijke standpunten van Machiavelli naar voren.

Machiavelli was een Middeleeuws politiek denker (15e eeuw) die ook bepaalde functies bekleed heeft in de republiek van Florence. Maar over zijn leven en carrière ga ik het niet hebben, wel over zijn boek ‘Discorsi’. Machiavelli schreef ook het bekendere (maar kleinere) boek “De Vorst” waarin hij uitlegt hoe een vorst zich moet gedragen in specifieke situaties.

Voor ons is dit echter vrij irrelevant en ik ga mij dan ook beperken tot het meer omvangrijke en inhoudelijk sterker ‘Discorsi’. Hierin brengt Machiavelli ideeën naar voor over staat en politiek. Hij beschrijft hierin de ideale staat, de schepping ervan, de hervorming ernaar, de organisatie ervan, enz. Maar ook hoe vorsten moeten reageren in bepaalde situaties, hoe samenzweringen organiseren en (Middeleeuwse) militaire strategieën komen aan bod. Ik zal me bij dit artikel beperken tot de relevante aspecten.