Vooreerst wijs ik u op het belang van de titel die deze tekst draagt. Ik ga in dit artikel het liberaal economisch systeem an sich niet verdedigen, wel ga ik u ervan bewust maken dat een liberale ordening van de (internationale) economie kan leiden tot het ontstaan van leefbare onafhankelijke staten met dezelfde omvang als Vlaanderen.
The Size of Nations
De twee Amerikaanse politiek-economen Alesina en Spolaore zijn sinds 2004 ‘hot’. Met hun spraakmakend boek ‘The Size of Nations’ hebben de twee een wereldwijd debat ontlokt. Door velen werd het boek uitgespuwd, door anders met applaus onthaald. Met hun sterk wetenschappelijk onderbouwd boek geven de twee auteurs een antwoord op vele klassieke stellingen die nationalisten en separatisten vaak te horen krijgen. Na het lezen van dit boek gelden argumenten als ‘België betekent nu al niets binnen de internationale economie / politiek, dat zal na een opdeling van het land enkel nog erger worden’ en ‘tijdens een proces van Europese integratie is er geen plaats voor secessie’ niet meer. Opsplitsing betekent immers geen achteruitgang en Europese integratie en secessie gaan net wel hand in hand. Wanneer Alesina en Spolaore op zoek gingen naar de optimale (optimaal in de zin van welvaartcreërend) grootte van een staat botsten zij op een contradictie.
Enerzijds kwamen zij tot de conclusie dat uitgestrekte grenzen, en dus hoge inwonersaantallen, leiden tot een grote economische markt, wat een positief effect heeft op de welvaart. Echter, tegenover de voordelen van deze uitgestrekte grenzen staat wel de toenemende heterogeniteit binnen die grenzen. Hoe meer burgers een land bevolken, hoe meer visies op het beleid ontstaan. Uitgestrekte grenzen kunnen hierdoor leiden tot ontgoochelde mensen die niet akkoord gaan met het gevoerde beleid, dit kan leiden naar een wens tot afscheiding van het gebied waar de ontevreden burgers gevestigd zijn. Deze onvrede kan evenwel nog wel rechtgezet worden door bepaalde compensaties toe te kennen aan die regio waar de onvrede het sterkst is, maar in een land waar die onvrede samenloopt met culturele of taalkundige breuklijnen zullen deze compensaties niet voldoende zijn.
Liberalisme in België
In hun boek verwijzen Alesina en Spolaore naar een studie van Bolton en Roland (1997). Zij bestudeerden een zaak waar burgers van dezelfde staat verschilden van inkomenshoogte en daardoor ook verschilden in voorkeuren over het herverdelingsbeleid van de staat. Arme burgers zouden voor hoge belastingen pleiten, rijke burgers daarentegen voor het tegenovergestelde. Dit is normaal, indien men meer moet afdragen aan de staat, heeft de staat meer geld te verdelen, waar de minder rijken het meest gebaat mee zullen zijn. Spolaore en Alesina vertaalden deze theorie naar het niveau van regio’s. Arme regio’s zullen pleiten voor hogere belastingen omdat dit een herverdelingsbeleid kan inhouden waar voornamelijk zij van profiteren. Rijke regio’s staan voor het tegenovergestelde.
Vlaanderen zou als rijke regio dus moeten pleiten voor het verlagen van de belastingen om zo het geld in eigen handen te kunnen houden. Dit impliceert dus ook dat minder belastingsgeld voor handen is en besteed kan worden aan bijvoorbeeld subsidies. Vlaanderen zou dus moeten kiezen voor een minimale staat om via deze wijze zo weinig mogelijk geld te verliezen. Dit proces van de minimale staat brengt een win-win situatie met zich mee. Enerzijds heeft dit een kleinere herverdeling van het geld tot gevolg, waardoor automatisch de miljardentransfers van Vlaanderen naar Wallonië ingeperkt worden. Doordat er minder geld in de Belgische staatskas terecht komt, valt er nu eenmaal minder te verdelen. Zo houden de voorheen onrechtvaardige transfers uit zichzelf op te bestaan. Anderzijds heeft dit tot gevolg dat de staat minder bevoegdheden zal hebben, wat uit zichzelf leidt tot minder België.
Daarom zouden Vlamingen voor een liberaal België kunnen pleiten, of beter vertaald: liberalen mogen niet de vijand van de Vlaams-nationalisten zijn. Want een liberaal België leidt sneller tot een onafhankelijk Vlaanderen dan een socialistisch België. (Een andere kwestie is voor welk economisch systeem de Vlamingen moeten opteren na de scheiding), dan kan wel gesproken worden van solidariteit binnen de staatsgrenzen, maar dat is een ander debat.)
Liberalisme op internationaal niveau
Naast het voorgaande punt dat wijst op enige convergentie tussen liberalen en nationalisten, zal het volgende punt duiden op hetzelfde gebeuren maar op internationaal, Europees, niveau. (de komma)
Het openstellen van de Europese, (komma)economische grenzen en dus de eenmaking van de Europese markt doet het belang van het bestaan van België afnemen.
Vooreerst valt het economisch voordeel dat België aan Vlaanderen te bieden zou hebben, omwille van een grotere markt, volledig weg. Het economisch voordeel van een grote markt is voor Vlaanderen niet te vinden binnen de Belgische context. Vlaanderen kan perfect welvarend zijn indien de Vlaamse markt geïntegreerd is binnen de Europese markt. Een klein land zal in een autarkie niet overleven, bij een hoge graad van economische openheid daarentegen wel.
Om aan te tonen dat kleine (zowel inwonersaantal als uitgestrektheid van de grenzen) landen welvarend kunnen zijn en grote landen dat niet hoeven te zijn, wordt door Alesina en Spolaore naar de wereld in 2003 gekeken. De vijf grootste landen van de wereld zijn China, India, de Verenigde Staten, Indonesië en Brazilië. Onder hen is enkel de VS rijk. Daartegenover staat dat de meeste van de rijkste landen van de wereld klein zijn. Van de tien rijkste landen van de wereld, uitgedrukt in termen van BBP per capita, zijn er slechts vier die een populatie hebben dat boven de één miljoen uitkomt. Dit zijn de Verenigde Staten (260 miljoen inwoners), Zwitserland (7 miljoen), Noorwegen (4 miljoen) en Singapore (3 miljoen). Van deze vier liggen nog eens twee onder het gemiddeld aantal wat inwoners betreft. Grootte en welvaart hoeven niet hand in hand te gaan. Of lands grootte van belang is voor welvaart hangt enkel af van de mate van economische openheid van dat land.
Als het handelsregime meer openheid vertoont, is het voor relatief kleine landen haalbaar om afscheiding na te streven. De economische kosten van een klein land te zijn vallen weg als economische integratie toeneemt, daarom zal de voorkeur voor afsplitsing vanuit bepaalde regio’s bij internationale openheid en economische integratie toenemen. Internationale economische openheid reduceert de voordelen van politieke uitgestrektheid.
Besluit
Verscheidene onder u staan niet achter een eenmaking van de Europese markt maar dit hoeft ook niet. Waar ik op wil wijzen is dat nationalisten en separatisten, liberalen die pleiten voor een ééngemaakte Europese markt kunnen gebruiken om het eigen doel, een onafhankelijk Vlaanderen of in bredere zin vertaald een Europa der volkeren, te bereiken.
Wij kunnen liberalen warm maken voor een onafhankelijk Vlaanderen door erop te wijzen dat een onafhankelijke Vlaamse staat openheid nodig heeft, iets waar liberalen voor staan. Want zoals gezegd reduceert internationale economische openheid de voordelen van politieke uitgestrektheid. Maar anderzijds kan eveneens gesteld worden dat doordat kleine landen openheid nodig hebben om te overleven, deze landen dit ook zullen nastreven en op deze manier komt openheid en welvaart tot stand. Op deze wijze gaan economische integratie en politieke desintegratie hand in hand.
