Metapolitiek

Jean-Claude Valla heeft een zeer goede definitie van metapolitiek gesteld in een publicatie van GRECE in 1977, Tien jaar culturele strijd voor een wedergeboorte: “Wij noemen metapolitiek het domein van waarden die niet voortvloeien uit politiek, in de traditionele zin van het woord, maar die een directe weerslag hebben op de aan- of afwezigheid van het sociale consensus bestuurd door de politiek.” En hij voegt daaraan toe: “De vraag van de metapolitiek, dat is die over de plaats en rol van de ideologie stellen. In een zekere zin is ideologie niets meer dan een mentaal systeem voortvloeiend uit de visie die verschillende volkeren van de aarde hebben, en vanuit die visie handelen.” Men begrijpt zodoende, waarin het metapolitieke aspect beslissend is, daar hij moet inspelen op de mentaliteiten, zei het nu op bewust dan wel onbewust vlak. Dat is waarom in de metapolitieke strategie de culturele strijd van doorslaggevende waarde is.

[…]

Natuurlijk was de krachtige ideologische rol van de cultuur door het klassieke rechtse, institutionele, spectrum steeds miskend. Simpelweg omdat men zich in het belang en de betekenis hiervan misrekende. En natuurlijk is de bourgeois interpretatie van cultuur een epifenomeen: het is een ‘society’ element, geconditioneerd door modesnobs, bestemd voor een intelligente atmosfeer bij een etentje te creëren. Voor ons is het natuurlijk zeer anders: de cultuur is een uiting van de ziel van een volk. Deze definitie is het resultaat van een lang debat dat in de voorbereidende fase van GRECE heeft plaatsgevonden… en nog altijd niet rond is, gezien vandaag het begrip ‘culturele identiteit’ centraal staat in het maken van een toekomst waarin zowel een regionale als Europese identiteit mogelijk is.

Betekent de culturele strijd dan afstand nemen van de politieke?

Dat is een tegenstrijdigheid, zowel in absolute zin als volgens de logica van Gramsci. Het probleem is dat meeste mensen, na het ontstaan van GRECE, over Gramsci hebben geschreven zonder deze fatsoenlijk te lezen. Ik bedoel dan wel serieus, aandachtig, alle bronnen uitputtend (en dan nog wel liefst in het originele Italiaans).

De les is duidelijk: Gramsci legt zeer goed uit dat de culturele kracht een hefboom is naar politieke macht. De culturele verovering is geen einddoel voor hem. De culturele kracht is een lange mars, het is een middel tot een doel, welke de verovering van een macht is, meer bepaald een integrale macht – en dus geen louter politieke, institutionele macht, welke niet meer dan een werkkader kan betekenen –. De inhoud is belangrijker dan het inhoudelijke, gezien we altijd de instellingen zouden kunnen veranderen zonder het systeem te wijzigen.

Gramsci toont aan dat we culturele kracht perfect kunnen onderhouden in een gemeenschap waar de instituties uitdrukkingen zijn van een macht, welke gecontroleerd en in toom gehouden lijkt, maar eigenlijk niet meer is dan een façade. Hierachter gaat een sociale en culturele realiteit schuil die de maatschappij doet bewegen en evolueren en welke evolutie zal convergeren tot een nieuwe verzameling waarden, impliciet en expliciet.

p. 52-54
Pierre Vial, in Une Terre, Un Peuple, 2000
[vertaald]