Militantisme

Als deze mannen en vrouwen gemotiveerd zijn door diepe redenen voor hun inzet, […] moet er ook een menselijke dimensie aanwezig zijn, een warme dimensie, een gemeenschappelijke. Wat constitueert de integriteit van een militantengroep? Het is een clanfenomeen dat men, als lid, herkent wanneer men blij is met clangenoten te zijn, voor zelfs de meest banale taken. Plakken, kalken en folders uitdelen is een zeer onthullende test voor individuen. Het is moeilijk vals te spelen omdat, hoe je het ook draait of keert, een zeker risico altijd aanwezig zal zijn. We gaan dit niet dramatiseren natuurlijk, maar in zulke situaties moet je constant met een zeker ongemak afrekenen. Daar kan je zien hoe mensen reageren, daar kan je er niet aan onderuit.

Om een vergelijking te nemen van mijn oude vriend Jean-Yves Le Gallou – en hij weet waar hij over spreekt – het is alsof je een berg gaat beklimmen met mensen die je niet kent: Na een of twee uur heb je de verschillende persoonlijkheden reeds ontcijferd, vanaf het moment dat deze geconfronteerd worden met enkele kleine moeilijkheden, vanaf het moment dat het doorbijten wordt, wanneer er een moeilijke passage is waar men niet omheen kan. Dat doet me denken aan een goede oude uitdrukking van een adjudant van de voormalige Kolonies welke mijn instructeur was in Corniche bij het valschermspringen. Deze moedige adjudant, reeds op respectabele leeftijd, zei telkens bij het open luik van het vliegtuig: “Jullie moeten weten, mannen, in het leven zijn er zij die door dit luik gaan en zij die dat niet doen.” Hij voegde er nog net niet aan toe “niemand zal in jou plaats springen” maar dat was de boodschap… Goed, het is misschien een beetje simpel als referentie maar het is zeer realistisch, het is zoals het is: Er zijn zij die door het luik gaan en zij die dat niet doen.

In het militantenleven is dat hetzelfde: Er zijn zij die zich onuitputbaar inzetten, volledig en integraal, en dan ontelbaar velen die altijd wat anders te doen hebben. Oh natuurlijk, dit is niet altijd het geval, het is niet altijd gelukzalig enthousiasme, er zijn ook vervelende momenten, maar ook die horen erbij. En het is pas van zodra men accepteert dit te doen dat we hen kunnen aanvaarden. Ik ken mensen die fantastische theoretici zijn (of dat tenminste pretenderen) voor de revolutionaire oorlog. Maar ik heb hen nog nooit een enkel pamflet zien uitdelen op een markt of in het holst van de nacht uit hun bed zien kruipen, na een drukke dag, om in een uitgestorven wijk te gaan plakken. Dus, deze mensen hun theorieën, mogen ze van mijn part in de vestiaire laten hangen. Ik heb voor hen niks dan afkeer gezien ik een volledig respect heb voor moedige mensen die, ook al komen ze niet uit een grote school, aan mijn zijde staan wanneer dit nodig is.

[…]

Wanneer we een beetje nadenken over de zin van politieke actie, dan kan je niet over de militante dimensie heen kijken. Wat mij betreft, in ieder geval, kan ik me niet voorstellen ooit een politieke actie te hebben ondernomen die niet sterk militant was. Vanuit deze optiek schrijf ik verkozenen geen bijzonder statuut voor, ongeacht het niveau van hun mandaat. Een verkozene heeft de mogelijkheid interessante verantwoordelijkheden uit te voeren welke een directe weerslag op het dagelijks leven hebben. Maar wegens morele- en effectiviteitsoverwegingen, moet deze onthouden dat hij daar is, in die positie, omwille van het werk van militanten. De schuld die hij heeft jegens hen, betaalt hij door een dagelijks, regelmatig en concreet contact te behouden met hen. Anders gezegd, hij moet een militant onder de rest zijn, met dezelfde taken, en zelfs een beetje meer om precies te zijn. Daar hij in staat voor het imago dat hij in het publiek heeft: Het is door zijn gedrag, zijn inzet, dat hij door de beweging beoordeeld wordt, a fortiori als hij belangrijke verantwoordelijkheden heeft. Hij moet de beste onder de militanten zijn, anders is hij het niet waard de plaats in te nemen die hij heeft.

Vanuit dit opzicht heeft degene die een dikke nek opzet, en gelooft dat hij verkozen is en daarom verheven staat, het helemaal mis. Er is immers altijd het risico toe te geven aan de sirenes van het systeem en zich erdoor te laten leiden, zich erin te laten integreren. (Dit is een grote kracht van het systeem, de mogelijkheid om zwakzinnigen te recupereren, degenen die gevoelig zijn voor de lokroep van het geld, posities… maar ook de angsthazen die de schok niet kunnen opvangen wanneer slechte tijden aanbreken en die hun mandaat proberen te redden door alles waar ze voor staan te verwerpen.)

Ik ga tot het uiterste gaan: verkozenen verliezen die uit rot hout gesneden zijn, dat is geen groot verlies. Ik durf zelfs te zeggen, met het gevaar als extremist bestempeld te worden (zoals ene Le Pen al vaker heeft gedaan, en ik wel een beetje fier op ben), het is beter van dergelijke mensen af te zijn. In oorlogstijden is de gevaarlijkste kogel degene die iemand in de rug kan raken. Verkozen deserteurs verliezen, is dus niet zo erg. Echter, een politieke beweging welke niet meer op een basis van militanten rust, die met hen geen rekening houdt, met hun hoop en verlangen, daar zal het vertrouwen dat de militanten in deze beweging stellen snel vegeteren en uiteindelijk afsterven. Denken we terug aan de sterke uitdrukking van Rivarol: “De mensen waar met geen rekening meer mee houdt, zullen zelf ophouden met gehoorzamen”. Datzelfde geldt voor de militant…

p. 77-78
Pierre Vial, in Une Terre, Un Peuple, 2000
[vertaald]