Geschiedenis ...

Leven

Albrecht Rodenbach, geboren te Roeselare in het jaar 1856, was de oudste van tien kinderen. Hij stamde uit een burgerfamilie. Na de lagere school volgt hij les aan het Klein Seminarie, waar zijn Vlaamsgezindheid groeide. Hugo Verriest had hierbij een grote invloed op hem. Deze had een grote invloed op zijn leerlingen, en dus ook op Rodenbach. Verriest zelf had les gehad van Guido Gezelle, die voor hem een groot voorbeeld was geweest. Hij wou zijn eigen leerlingen in de geest van Gezelle opleiden. Vrijheid, verantwoordelijkheid en christendom waren daarbij zeer belangrijk. Hij vulde dit aan met zijn eigen grootmenselijkheid, zijn breeddenkendheid en zijn politiek engagement. Hij was een flamingant en streefde voor het lesgeven in het Nederlands in het onderwijs in Vlaanderen.

Tijdens het schooljaar 1874-75 kwam het tot een conflict tussen leerlingen van Verriests Poësisklas en de Fransgezinde directeur. Deze leerlingen weigerden Franse liederen te zingen op het schoolfeest en zongen in de plaats daarvan een lied dat Rodenbach had geschreven: ‘Nu het lied der Vlaamse zonen’. Hierbij hoorde de strijdkreet "Vliegt de blauwvoet, storm op zee". Deze actie kreeg de naam "De grote stooringe" en was de start van de zogenaamde "Blauwvoeterie”. De tekst van dit lied had Rodenbach gebaseerd op een roman van Hendrik Conscience: de Kerels van Vlaanderen. Hierin is ook de reeds bovenvernoemde strijdkreet letterlijk te vinden. De Kerels van Vlaanderen gaat over de strijd tussen de zeelui (het woord ‘de kerels’ in de titel van het boek refereert naar deze zeelui) die zichzelf ook wel Blauwvoeten noemden, en de Isengrims. Hendrik Conscience, , had zich ook op een tekst gebaseerd, namelijk op de Histoire de Flandre van Joseph Kervyn de Lettenhove. Deze Histoire vertelt het waargebeurde verhaal van de strijd tussen de Veurnse families Blauvoet en Ingrekin tijdens de 12de eeuw.

Inleiding

Een prinse van Oranje
ben ik, vrij onverveerd,
den Koning van Hispanje
heb ik altijd geëerd.

Zo luidt de tekst van de tweede helft van het eerste couplet van het Wilhelmus, thans het nationale volkslied van Nederland. Het beschrijft hoe de Nederlanden de Spaanse koning hebben geëerd, inderdaad, hébben geëerd. Vanaf de jaren ’60 van de 16de eeuw kwamen de Nederlanden in opstand tegen de Spaanse heersers wat leidde tot een reeks van gevechten en conflicten die pas volledig eindigde in 1648 met de Vrede van Münster waarbij Spanje (Noord-) Nederland erkende als onafhankelijke staat. Deze periode is men in de 19de eeuw, tijdens de opkomst van de romantiek en het nationalisme, gaan bestempelen onder de term “Tachtigjarige Oorlog” waarbij men dus deze doet starten in het jaar 1568 met de inval van Willem van Oranje. Deze benaming is echter niet zo historisch correct aangezien de opstand vroeger begonnen waren. En wat dan aan te vangen met de twaalf jaren van vrede tussen 1609 en 1621 tijdens het Twaalfjarig Bestand, horen deze ook bij de oorlog? Daarom lijkt het me beter van te spreken over de Nederlandse Opstand dewelke uiteindelijk zou uitmonden in de Nederlandse onafhankelijkheid.

Met dit werk zal ik dan ook de (moeizame) weg richting de Nederlandse onafhankelijkheid beschrijven en zal ik hierbij speciale aandacht verlenen aan het Plakkaat van Verlatinghe, de officiële afzwering van koning Filips II van Spanje. Bij deze studie zal ik me dan ook beperken tot het eerste deel van deze zogenaamde “Tachtigjarige Oorlog” aangezien (Noord-)Nederland omstreeks het eerste decennium van de 17de eeuw reeds de facto onafhankelijk is. Wat erna volgde was het al eerdergenoemde Twaalfjarig Bestand en erna nog een twintigtal jaren van conflicten en gevecht op instigatie van de Spaanse kroon die evenwel niet veel aan de situatie van zelfstandigheid voor de Noordelijke Nederlanden zouden veranderen.

In 1933 was het 400 jaar geleden dat Willem van Oranje werd geboren. Door veel Nederlanders werd (en wordt) Willem van Oranje gezien als de vader des vaderlands. Er werden daarom een nationale commissie ingesteld om een hulde te organiseren in Delft, de stad waar Willem van Oranje werd vermoord in 1584 en de Oranje's sindsdien worden begraven in de Nieuwe Kerk. In dit artikel wil ik ingaan op de relatie tussen de Vlaamse beweging en de Willem van Oranje hulde van 1933.

De aktivistische ballingen

Sinds de Eerste Wereldoorlog verbleven veel radicale Vlaamsgezinden in Nederland. Het aktivisme van de Raad van Vlaanderen en de vernederlandsing van de Universiteit van Gent werden na de oorlog door de Belgische regering genadeloos vervolgd. Vele Vlaamse academici moesten als gevolg van deze repressie uitwijken naar Nederland om vervolging en zelfs de doodstraf te ontlopen. De Vlaamsgezinden konden op veel sympathie rekenen onder de Nederlandse studenten. De activisten konden op een warm onthaal rekenen van de studentenafdelingen van het Algemeen Nederlands Verbond (ANV), die op 11 juli 1919 op initiatief van de afdeling Delft een heus Guldensporenfeest organiseerden in Den Haag om de Vlamingen een hart onder de riem te steken.

Inclusief een vraaggesprek met de Praeses van afdeling Leuven over wat daarna allemaal gebeurde! Ook hier te beluisteren! (07/12/08 gewijzigd, vorige schakel was niet de juiste, excuses voor de verwarring)

(De beste stukken uit de lezing gekozen voor de uitzending. Volledige lezing hier ook integraal neer te laden.)

Vanaf 15u zondag zeker kijken op www.radiorapaille.com voor het speciaal digitaal geschenk!

Hendrik Conscience werd in 1812 te Antwerpen geboren als zoon van een Fransman die zich vijf jaar tevoren aldaar was komen vestigen. De jonge Hendrik Conscience wist zich op te werken tot hulponderwijzer en werd kort daarop klerk bij het provinciebestuur te Antwerpen. Zijn kennis, die erg veelzijdig was en diepgaand op vele gebieden, verkreeg hij uitsluitend door zelfstudie.

Als vriend van Jan-Alfried de Laet kwam hij in nauw contact met de Romantische kunstenaarskring die de gekende rederijkerskamer ‘De Olijftak’ toendertijd was. Onmiddellijk begeetserd door het gedachtengoed van het Romantisme publiceerde hij als debuut enkel poëzie. Dat poëtische oeuvre werd een totale mislukking. Hij gooide het over een andere boeg, maar zijn eerste historisch verhaal ‘In ’t Wonderjaar’ (verschenen 1837) kon al evenmin bewondering opwekken.

Met het vaste voornemen zijn tegenstanders voor schut te zetten en de erkenning als schrijver desnoods af te dwingen, schrijft hij in 1838 zijn ‘Leeuw van Vlaanderen’. In het jonge België waarin de Vlamingen zich reeds van in den beginne in het nauw gedrongen voelden, oogstte de roman onmiddellijk grote bijval bij de vlaamsgezinden. Ook bij de nederlandstalige Belgicisten had het werk aanvankelijk succes, omdat zij de vrijheidsgedachte die in de ‘Leeuw’ wordt verheerlijk, aanzagen voor de vrijheidsidee die volgens hen aan België’s bakermat had gestaan.

Zo aan het begin van een nieuw school- & academiejaar zien we altijd de meeste (jonge) nationalisten wakker worden voor het onrecht dat de meerderheid in eigen land (en daarbuiten) wordt aangedaan. En zodoende leek het me wel aangewezen even te verwijzen naar een boek dat ik altijd als hét basiswerk voor beginnende flaminganten heb beschouwd. Het Belgisch Ongeluk is eenvoudig geschreven, telt nog geen 150 pagina’s maar slaagt er wel in de onrechtvaardigheid tegenover Vlamingen sinds 1830 perfect in kaart te brengen.

Nationalistisch buiten het Vlaams-gezinde moet je niet verwachten echter, dit is vooral een historisch basiswerk van een mijns inziens bijzonder bekwaam auteur (Werner Somers). Voor belezen Vlamingen is dit boek ook nog altijd nuttig overigens, gezien het alles nog eens op een rijtje zet. Een aanrader!

Hieronder zodoende de korte boekbespreking die ik een kleine drie jaar geleden erover geschreven heb.

In 1980 werd met haast-en-spoed (zelden goed uiteraard!) een ‘regionalisering’ door het parlement gejaagd. ‘Met de karwats’ werd toen gezegd. De volksvertegenwoordiging, of wat er moet voor doorgaan, wist niet eens duidelijk waarover het ging (er doen terzake enkele typische anekdotes de ronde!).

Eén ding staat vast: ze voldoet niemand. Voor de een gaat ze niet ver genoeg, voor de andere gaat ze veel te ver. Hoe dan ook: ze maakt dit land, ingevolge een ingewikkelde structuur, onbestuurbaar. Onregeerbaar door haar onduidelijke en elkaar overlappende bevoegdheden, waarin de chaos welig tiert.

De kernvraag is bij dit alles: wensen de taalgroepen in dit land eigenlijk nog wel samen te leven? Dat is een vraag die vooraf dient beantwoord te worden.

Maar met dien verstande dat men er dan tevens ook de vraag bij stelt: heeft één der partijen (of beide) wel écht zo veel te winnen bij de scheiding?

Het is ons opgevallen dat slechts zeer weinig burgers van dit land, buiten de milieus der extremen, daarop zo maar een positief antwoord durven geven. En daarom moet men nog niet eens met een verstarde ‘belgicist’ te doen hebben.

Maar wat dan wel?

Morgen viert Vlaanderen de Guldensporenslag. Natuurlijk laten wij die kans niet voorbij gaan om deze slag nog eens te bespreken en in de hedendaagse context te plaatsen. Daarom ter gelegenheid van 11 juli hieronder het ontgroeningswerk van een Gentse Commilito.


Ik kwam op het idee om over de Guldensporenslag te schrijven omdat mijn moeder mij vertelde dat ze vroeger als kind de Guldensporenslag naspeelde. De Guldensporenslag is een belangrijke overwinning van de Vlamingen op de Fransen en Fransgezinden. We moeten een voorbeeld nemen aan onze dappere en strijdvaardige voorouders. Ik zet daarom nog eens alle feiten op een rijtje, zodat we er nog eens aan herinnerd worden waarom we er precies een voorbeeld aan moeten nemen.


Aanleiding

Vlaanderen was een deel van Frankrijk, weliswaar met een ‘apart’ statuut. Het voerde sinds Boudewijn II, Graaf van Vlaanderen, een eigen koers (9de eeuw). Vlaanderen was economisch echter afhankelijk van Engeland en sinds 1294 waren Frankrijk en Engeland in oorlog. Natuurlijk koos Vlaanderen de kant van Engeland en daardoor vielen de Fransozen binnen.

Op 13 april 1899 zag Florimond Grammens het levenslicht als zoon van rijkswachter Frederic Grammens en boerendochter Maria Gelaude. Rond 1910 verhuisde het gezin van Bellem naar Eeklo alwaar zijn moeder een stoffenwinkel uitbaatte. Na de lagere klassen liep Flor les aan het plaatselijke, destijds Franstalige, St.-Vincentiuscollege alwaar hij de voorbereidende en de Latijnse lessen volgde.

Gedurende de Eerste Wereldoorlog trok hij naar de normaalschool te Sint-Niklaas waarvan de Vlaamsgezinde Amaat Joos schoolhoofd was. In 1918 dook hij onder en nam na de bevrijding door Belgische troepen vrijwillig dienst als brancardier. In 1919 behaalde hij zijn diploma als onderwijzer en trok een jaar later naar de tweetalige (taalgrens)stad Ronse om er een betrekking als onderwijzer te aanvaarden.

’t Wierd gezeid dat Vlaanderen groot was,
Groot scheen in der tijden wolk


Sanderus, de 17de eeuwse Vlaamse historicus, laat de geschiedenis van Vlaanderen – “Vlaandre, welk Gewest toen vol Bosschen en Moerassen was” – in 631 beginnen met Forestier Lideric Van Buc. Dit gebied omvatte de streek van Rijsel, Douai en enkele kleinere steden in hierrond, tot de contreien van Harelbeke.

In de loop van de geschiedenis zou de grootte van Vlaanderen nog dikwijls wijzigen, hetzij door gewiekste politieke manoeuvres , huwelijken, erfrechten of door – hoe kan het ook anders - strijd. Eén van de veldslagen die bepalend was voor het uitzicht van het hedendaagse Vlaanderen is de ‘Slag aan de Peene’, ook wel bekend als de ‘Slag bij Kassel’. Deze laatste term is echter licht misleidend. Daar vond namelijk niet één slag plaats, maar drie. Allen komen hieronder (kort) aan bod.

Uittreksel uit 11-juli-rede van Lodewijk Dosfel in 1913

11 juli, aldus Dosfel, is geen feest van haat, maar van liefde. “Wij hebben alle volken lief, maar met ons eigen volk zijn wij vast gesmeed in lief en leed. Wij eren alle talen, omdat in elke taal mensen hebben uitgejubeld het schoonste en het hoogste van hunne zielen, omdat in iedere taal moeders de ogen hunner kindertjes toezingen en liefdewoorden ruisen onder de eiken of linden of palmbomen. ...

Jan Frans Willems, de vader van de Vlaamse Beweging, en Jan Frans Willems, verzamelaar van Vlaamse volksliederen. Waarom hield deze grote voorman in de strijd voor de Vlaamse ontvoogding zich bezig met volksliederen?

Omdat het volkslied, ondanks het feit dat het nog bestaat, een zekere dood tegemoet gaat. Iedereen die dit leest moet voor zichzelf maar eens nagaan hoeveel volksliederen hij of zij nog kent. En hoeveel worden er nog gezongen? Door het volkslied te laten vallen gaat een hele brok kultuur verloren. En wat krijgen we in de plaats? Een hit die nog slechts een levensduur kent van 14 dagen i.p.v. een lied dat eeuwen oud werd.

Is het niet triestig vast te stellen, dat mensen in avondkledij dure plaatsen betalen om een avond te kunnen genieten van zang en dans van één of andere buitenlandse volksdansgroep? En is het niet even triestig dat onze volksdansgroepen steeds in de schaduw staan van de buitenlandse?

Nu weet u echter nog steeds niet welk verband er bestaat tussen het eenvoudige volkslied en de Vlaamse strijd. Het antwoord kent u, wanneer de rest niet ongelezen blijft.